100 Yıl Sonra Kayıp Bir Demiryolunun İzinde (Mert Sandalcı, Hüseyin Irmak, Pr. Dr. Emre Dölen, Alan Prior)

Birinci Dünya Savaşı koşullarında ithal kömürün gelememesi, Karadeniz’den gelen kömür gemilerini ise Rus denizaltılarının batırması nedeniyle şehre elektrik sağlayan Silahtarağa Elektrik Fabrikası’nın yakıtsız kalma riski doğunca, Bizans’tan beri varlığı bilinen ama endüstriyel olarak kullanılmamış olan Ağaçlı linyit havzası kömürlerini fabrikaya getirmek üzere “Haliç-Karadeniz Sahra Hattı” adıyla 1915’de kurulmaya başlanan demiryolunun Ağaçlı kolu 8 ayda, Çiftalan kolu ise 7 ayda bitirilir. Halk arasında “Kağıthane Demiryolu” olarak bilinen bu hat, Kurtuluş Savaşı için bir yıl boyunca İstanbul’dan Anadolu’ya silah kaçırılmasında da kullanılır. Ülkede değişen enerji politikasının da etkisiyle 1950’lerin ilk yarısında kuzeyden güneye sökülerek ortadan kalkan ve sonra da şehrin hafızasından silinen, İstanbul’un kayıp treninin kurulumunda kullanılan tüm malzeme Alman üretimidir. Prefabrik raylar, vagon ve lokomotiflerin tamamı 1890-1900 döneminde üretilmiştir.
1997’de Yıldız Arşivi’nde rastlanan tek kare fotoğrafı üzerinden başlayan takip 18 yıl sürmüş bu süre zarfında 4 ayrı fotoğraf albümüne ve bir fotoğraflı hatırata ulaşılmış, kimi doküman da farklı müzayedelerden tek tek toplanmıştır.
Eski İstanbul’un en ücra köşelerine ait ayrıntı bir çok fotoğraf ilk defa bu kitap ile yayımlanmış, ayrıca trenlerin modelleme ölçüleri kitabın arkasına konmuştur. Bu ölçülü çizimlerle isteyen herkes model tren üretebilme olanağına da kavuşmaktadır. Eski fotoğrafların günümüz halleri de çekilerek (gerek yerden gerek havadan) okuyucuya kıyaslama şansı verilmiştir.
344 sayfa ve Türkçe-İngilizce olarak hazırlanan kitapta Prof. Dr. Emre Dölen’in, Mert Sandalcı’nın, Hüseyin Irmak’ın ve Alan Prior’un yazıları bulunmaktadır.

Yorumlar

Yorum